ଭବାନୀପାଟଣା, ୪ ନଭେମ୍ବର (ସିଂହନାଦ/SIMHANAAD):
ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ସୂଚନା ପାଇବାର ଅଧିକାର କ’ଣ କେବଳ କାଗଜକଲମରେ ସୀମିତ? ସୂଚନା ଅଧିକାର ଆଇନ, ୨୦୦୫ ନାଗରିକଙ୍କୁ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନର ଆଇନଗତ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଦେଇଥିବାବେଳେ କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାର RTI ପ୍ରଥମ ଅପିଲ୍ ମାମଲା ନଂ 625/RTI ରେ ବାରମ୍ବାର ଶୁଣାଣି ଘୁଞ୍ଚିବା ଏବଂ PIOଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିକୁ ନେଇ ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି।
ଆବେଦନକାରୀ ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ମାଙ୍ଗରାଜଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୬ ଅକ୍ଟୋବର ଓ ୪ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୬ରେ ଦୁଇଥର ଶୁଣାଣି ପାଇଁ ସେ କଳାହାଣ୍ଡି ଏସ୍ପି ତଥା ପ୍ରଥମ ଅପିଲ୍ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲେ। ଉଭୟ ଦିନ ସେ ହାଜିରା ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଜନସୂଚନା ଅଧିକାରୀ (PIO) ଅନୁପସ୍ଥିତ ରହିଥିବା ସେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି।
ଏଠାରେ ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ସାଧାରଣ ନାଗରିକ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ତାରିଖରେ ନିଜ କାମ ଛାଡ଼ି ଶୁଣାଣି ପାଇଁ ପହଞ୍ଚୁଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ମାମଲା କାହିଁକି ଅନିଶ୍ଚିତତାରେ ରହିବ? ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ କେବଳ ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ ନା ଅଧିକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱ ପ୍ରତି ସମାନ ଭାବେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ?
RTI ଆଇନ କୌଣସି ଦୟା କିମ୍ବା ଅନୁଗ୍ରହ ନୁହେଁ। ଏହା ନାଗରିକଙ୍କ ଏକ ଆଇନଗତ ଅଧିକାର। ଏହି ଅଧିକାରର ପ୍ରୟୋଗ ପାଇଁ ଆବେଦନକାରୀଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଏବଂ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ଅପିଲ୍ ଫଇସଲା ବିଳମ୍ବିତ ହେବ, ତେବେ ଏହା ଆଇନର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ କରୁନାହିଁ କି?
ଆବେଦନକାରୀ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ନିରବ ନରହି କଳାହାଣ୍ଡି ଏସ୍ପିଙ୍କ ନିକଟରେ ପୁନର୍ବାର ଲିଖିତ ଆବେଦନ କରିଛନ୍ତି। ଉଭୟ ଶୁଣାଣିରେ PIOଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିକୁ ସରକାରୀ ରେକର୍ଡରେ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିବା, ଆଉ ଅନାବଶ୍ୟକ ଶୁଣାଣି ଘୁଞ୍ଚା ନଯିବା ଏବଂ ଉପଲବ୍ଧ ରେକର୍ଡ ଆଧାରରେ ଅପିଲ୍ର ଫଇସଲା କରିବାକୁ ସେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ଏଥିସହ ମୂଳ RTI ଆବେଦନରେ ମଗାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ସୂଚନା ଓ ଦସ୍ତାବିଜର ପ୍ରମାଣିତ ନକଲ ପ୍ରଦାନ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେବାକୁ ମଧ୍ୟ ନିବେଦନ କରିଛନ୍ତି।
RTI ଆଇନର ଧାରା ୧୯(୬) ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରଥମ ଅପିଲ୍ ସାଧାରଣତଃ ୩୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଯଦି କୌଣସି କାରଣରୁ ବିଳମ୍ବ ହୁଏ, ତେବେ କାରଣ ଲିପିବଦ୍ଧ କରି ସର୍ବାଧିକ ୪୫ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।
ପ୍ରଶାସନ ପାଇଁ କିଛି ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଶ୍ନ:
୧. ଶୁଣାଣି ନୋଟିସ୍ ଜାରି କରିବା ପରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ PIOଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା କାହାର ଦାୟିତ୍ୱ?
୨. ଜଣେ ଆବେଦନକାରୀ ଦୁଇଥର ହାଜିରା ଦେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମାମଲାର ଫଇସଲା କାହିଁକି ହୋଇପାରୁନାହିଁ?
୩. PIOଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ନାଗରିକଙ୍କ ଆଇନଗତ ଅଧିକାର କାହିଁକି ପ୍ରଭାବିତ ହେବ?
୪. ଏହି ଅପିଲ୍ର ନିଷ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ ଆଉ କେତେ ଦିନ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ?
ସିଂହନାଦର ମତ:
ପ୍ରଶାସନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାଗରିକଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟ ଓ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିବା, ଅନାବଶ୍ୟକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଦୌଡ଼ାଇବା ନୁହେଁ। ଯଦି ଜଣେ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ଜଣେ ନାଗରିକଙ୍କ ଆଇନଗତ ଅଧିକାର ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ, ତେବେ ଏହାର ପ୍ରଶାସନିକ ସମାଧାନ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ସୂଚନା ମାଗିବା ଅପରାଧ ନୁହେଁ, ଏହା ନାଗରିକଙ୍କ ଅଧିକାର। ଏହି ଅଧିକାରକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ହେଉଛି ପ୍ରଶାସନର ଦାୟିତ୍ୱ। ଏବେ ଦେଖିବାକୁ ବାକି ରହିଲା, କଳାହାଣ୍ଡି ଏସ୍ପି ଏହି ଅଭିଯୋଗ ଉପରେ କେବେ ଓ କି ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି।
ସିଂହନାଦର ପ୍ରଶ୍ନ—ଆଇନ ଯଦି ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ, ତେବେ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ କେବେ?
Thanks for reading: RTI ଶୁଣାଣି ନାଁରେ କ’ଣ ନାଗରିକଙ୍କୁ ହଇରାଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ପ୍ରଶାସନ? ଦୁଇଥର PIO ଗାଏବ, ନ୍ୟାୟ ଅପେକ୍ଷାରେ ଆବେଦନକାରୀ!, Sorry, my English is bad:)