ଲେଖକ: ହେମନ୍ତ କୁମାର ନାୟକ
ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଜନତା ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରକୃତ ମାଲିକ, ଆଉ ନେତା ହେଉଛନ୍ତି ଜନତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ ସେବକ। କିନ୍ତୁ ଆମ ରାଜନୀତିର ଚିତ୍ର ଦେଖିଲେ ଲାଗେ, ଏଠାରେ ମାଲିକ ଭୋଟ୍ ଦେଇ ନିଜେ ଅସହାୟ ହୋଇପଡ଼ୁଛି, ଆଉ ସେବକ ଭୋଟ୍ ପାଇବା ପରେ ମାଲିକଙ୍କ ଉପରେ ହୁକୁମ ଚଳାଉଛି! ନିର୍ବାଚନ ଆସିଲେ ନେତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ମହୁ, ହାତରେ ନମସ୍କାର, ଆଖିରେ ବିକାଶର ସ୍ୱପ୍ନ ଏବଂ ମନରେ କ୍ଷମତାର ଲୋଭ। ନିର୍ବାଚନ ସରିଗଲେ ମହୁ ଶୁଖିଯାଏ, ନମସ୍କାର ଉଭେଇଯାଏ ଏବଂ ସ୍ୱପ୍ନ ଫାଇଲ୍ ଭିତରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ। ତା'ପରେ ଜନତା ନେତାଙ୍କୁ ଖୋଜନ୍ତି, ଆଉ ନେତା ଜନତାଙ୍କୁ ଭୁଲିଯାଆନ୍ତି। ଏବେ ଏହି ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଭୋଟ୍ ଚୋରିକୁ ନେଇ ଅଭିଯୋଗ ଉଠିଲେ ପ୍ରଶ୍ନ ଆସେ—ଭୋଟ୍ ଜନତାଙ୍କର, କିନ୍ତୁ ତାହାର ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ଏତେ ହଇଚଇ କାହିଁକି?
ଭୋଟ୍ ମାଗିବାବେଳେ ଜନତା ଭଗବାନ, ଭୋଟ୍ ପରେ ଭଗବାନ ଭରସା!
କିନ୍ତୁ ଭୋଟ୍ ସରିବା ପରେ ସେହି ରାସ୍ତାରେ ଗାତ ରହେ, ଗରିବଙ୍କ ଘରେ ଅଭାବ ରହେ ଏବଂ ବେକାର ଯୁବକଙ୍କ ହାତରେ ନିଯୁକ୍ତି ବଦଳରେ ନିରାଶା ରହେ। ନେତାଙ୍କ ପାଖରେ କିନ୍ତୁ ନୂଆ ଗାଡ଼ି, ନୂଆ ସୁରକ୍ଷା ଓ ନୂଆ ପଦପଦବୀ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
ବାଃ ରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର! ଭୋଟ୍ ମାଗିବାବେଳେ ଜନତାଙ୍କ ପାଦ ଛୁଇଁବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଆଉ ଭୋଟ୍ ପରେ ଜନତାଙ୍କ ଫୋନ୍ ଉଠାଇବାକୁ ସମୟ ନାହିଁ!
ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଏଠାରେ ଭୋଟ୍ ଚୋରି ହେଉଛି, ନା ଜନତାଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଚୋରି ହେଉଛି?
ହାରିଲେ ଭୋଟ୍ ଚୋରି, ଜିତିଲେ ଜନତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ!
ଅର୍ଥାତ୍, ନିର୍ବାଚନର ଫଳାଫଳ ନିଜ ସପକ୍ଷରେ ଗଲେ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ବିଜୟ, ଆଉ ବିପକ୍ଷରେ ଗଲେ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ହତ୍ୟା!
ଏହା କି ପ୍ରକାର ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ନୀତି? ନିୟମ କ'ଣ ନିଜ ଦଳ ଜିତିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଠିକ୍, ଆଉ ହାରିଗଲେ ଭୁଲ୍?
ଭୋଟ୍ ଚୋରିର ଅଭିଯୋଗ ନିଶ୍ଚୟ ଗମ୍ଭୀର। କିନ୍ତୁ କେବଳ ଅଭିଯୋଗ ଆଧାରରେ କାହାକୁ ଦୋଷୀ କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ସେହିପରି, ଅଭିଯୋଗକୁ ରାଜନୈତିକ ନାଟକ କହିଦେଲେ ସତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଲୁଚିଯାଏ ନାହିଁ। ଆବଶ୍ୟକ ପ୍ରମାଣ, ନିରପେକ୍ଷ ତଦନ୍ତ ଓ ଆଇନସମ୍ମତ ନିଷ୍ପତ୍ତି।
ରାଜନେତାଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ସରଳ ପ୍ରଶ୍ନ—ଆପଣଙ୍କ ଦଳ ଜିତିଲେ ଜନମତ ପବିତ୍ର, ଆଉ ହାରିଲେ ସେହି ଜନମତ ଅବିଶ୍ୱସନୀୟ କେମିତି ହୋଇଯାଏ?
ଜନତା ଏତେ ମୂର୍ଖ ନୁହନ୍ତି ଯେ ରାଜନେତାଙ୍କ ସୁବିଧା ଅନୁଯାୟୀ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ପରିଭାଷା ବଦଳାଇଦେବେ!
ଭୋଟ୍ ଚୋରି ହେଲେ ଚୋର କିଏ, ଧରିବ କିଏ?
ଏହା ଠିକ୍ ସେହିପରି, ଘରେ ଚୋରି ହୋଇଛି ବୋଲି ଅଭିଯୋଗ ଆସିଲା, ଆଉ ଘରର ଲୋକମାନେ ଚୋର ଖୋଜିବା ବଦଳରେ କିଏ ଅଧିକ ଜୋରରେ ଚିତ୍କାର କରିପାରିବ, ସେହି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଲାଗିଗଲେ!
ଯଦି ଭୋଟ୍ ଚୋରି ହୋଇଛି, ତେବେ ପ୍ରମାଣ ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁ। ଯଦି ହୋଇନାହିଁ, ତେବେ ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗର ରାଜନୀତି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପରଦା ଉଠୁ। ଜନତାଙ୍କୁ ନାରା ନୁହେଁ, ଉତ୍ତର ଦରକାର; ନାଟକ ନୁହେଁ, ନ୍ୟାୟ ଦରକାର।
ଗଣତନ୍ତ୍ର ନା ନିର୍ବାଚନୀ ବଜାର?
ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ଜନତାଙ୍କ ଭୋଟ୍ର ମୂଲ୍ୟ ହଠାତ୍ ବଢ଼ିଯାଏ। କେହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିର ପୁଡ଼ିଆ ଧରାନ୍ତି, କେହି ଯୋଜନାର ଲୋଭ ଦେଖାନ୍ତି, ଆଉ କେହି ଜାତି, ଧର୍ମ ଓ ଭାବନାର ନାମରେ ଭୋଟ୍ ମାଗନ୍ତି। ଜନତାଙ୍କ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ କରିବାଠାରୁ ତାଙ୍କ ଭାବନାକୁ ନିଜ ସପକ୍ଷରେ ଆଣିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ଶକ୍ତି ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଉଥିବା ଅଭିଯୋଗ ମଧ୍ୟ ଉଠେ।
ନିର୍ବାଚନ ସରିଗଲେ ଜନତାଙ୍କ ଭୋଟ୍ ଗଣନାରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ ନେତାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ଖୋଲିଯାଏ। ଜନତା ପୁଣି ନିଜ ଦୈନନ୍ଦିନ ସଂଘର୍ଷକୁ ଫେରନ୍ତି, ଆଉ ନେତାମାନେ କ୍ଷମତାର କରିଡରରେ ନୂଆ ସମୀକରଣ ତିଆରି କରନ୍ତି।
ଏହି ସମୟରେ ଯଦି ଭୋଟ୍ ଚୋରିର ଅଭିଯୋଗ ଆସେ, ତେବେ ତାହାର ନିରପେକ୍ଷ ଯାଞ୍ଚ ହେବା ଦରକାର। ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ତ୍ରୁଟି, ଯୋଗ୍ୟ ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ବାଦ ପଡ଼ିବା କିମ୍ବା ଭୋଟ୍ ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅନିୟମିତତା ସମ୍ପର୍କରେ ଯେକୌଣସି ଅଭିଯୋଗକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରମାଣ ଆଧାରରେ ଯାଞ୍ଚ କରାଯିବା ଉଚିତ।
କାରଣ ଭୋଟ୍ କେବଳ କାଗଜରେ ଥିବା ଏକ ଚିହ୍ନ ନୁହେଁ; ଏହା ଜଣେ ନାଗରିକଙ୍କ ସ୍ୱର, ସମ୍ମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାର ଅଧିକାର।
ଶେଷ କଥା: ଜନତାଙ୍କ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ କାଳି, ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୁହଁରେ କଳା ଦାଗ!
ଭୋଟ୍ ଦେବା ପରେ ଜନତାଙ୍କ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ କାଳି ଲାଗେ। କିନ୍ତୁ ଜନତାଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ସହ ଖେଳ ହେଲେ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୁହଁରେ କଳା ଦାଗ ଲାଗେ। ଏହି ଦାଗ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଦଳର ନୁହେଁ; ଏହା ସମଗ୍ର ନିର୍ବାଚନୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆସ୍ଥାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।
ତେଣୁ ଯେଉଁମାନେ ଭୋଟ୍ ଚୋରିର ଅଭିଯୋଗ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରମାଣ ଦିଅନ୍ତୁ। ଯେଉଁମାନେ ଅଭିଯୋଗକୁ ଖଣ୍ଡନ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତଥ୍ୟ ଓ ଯୁକ୍ତି ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ। ଆଉ ଯେଉଁ ସଂସ୍ଥା ନିର୍ବାଚନର ସ୍ୱଚ୍ଛତା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦାୟୀ, ସେମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରନ୍ତୁ।
ଗଣତନ୍ତ୍ର କୌଣସି ନେତାଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମ୍ପତ୍ତି ନୁହେଁ, ଆଉ ଜନତାଙ୍କ ଭୋଟ୍ କୌଣସି ଦଳର ଉପହାର ନୁହେଁ। ଜନତା ଭୋଟ୍ ଦିଅନ୍ତି ଶାସକ ବାଛିବାକୁ, ନିଜ ଅଧିକାର ହରାଇବାକୁ ନୁହେଁ।
ଶେଷରେ ରାଜନେତାମାନଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ କଡ଼ା ପ୍ରଶ୍ନ—
ମନେ ରଖନ୍ତୁ—କ୍ଷମତା ଚିରସ୍ଥାୟୀ ନୁହେଁ; ଜନତାଙ୍କ ରାୟ ହିଁ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୂଳ ଶକ୍ତି। ଭୋଟ୍ର ସୁରକ୍ଷା ହେଉ, ଅଭିଯୋଗର ନିରପେକ୍ଷ ତଦନ୍ତ ହେଉ ଏବଂ ପ୍ରମାଣିତ ଅନିୟମିତତା ବିରୋଧରେ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉ।
କାରଣ ଭୋଟ୍ ଚୋରିର ପ୍ରଶ୍ନ କେବଳ ନିର୍ବାଚନ ଜିତିବା କିମ୍ବା ହାରିବାର ପ୍ରଶ୍ନ ନୁହେଁ; ଏହା ଜନତାଙ୍କ ଅଧିକାର, ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ଆମ ସମ୍ବିଧାନର ଆତ୍ମା ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ।
Thanks for reading: ଭୋଟ୍ ଚୋରି: ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଜନତା ମାଲିକ, ନେତା ମାଲାମାଲ!, Sorry, my English is bad:)