ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୨୩/୦୯/୨୦୨୬ (ସିଂହନାଦ): ଗିରଫ ସମୟରେ ଅଭିଯୁକ୍ତଙ୍କୁ ଗିରଫର କାରଣ ଲିଖିତ ଭାବେ ଜଣାଇବା ଏବଂ ଆଇନ ଅନୁସାରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହାଜର କରିବା ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଧିକାର। ଏହି ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରି ହୋଇଥିବା ଗିରଫକୁ ବେଆଇନ ଘୋଷଣା କରାଯାଇପାରିବ ବୋଲି ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।
୨୧ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୬ରେ ‘ଜସକରନ ଜିତ୍ ସିଂହ ଦେଓଲ ବନାମ ପଞ୍ଜାବ ସରକାର’ ମାମଲାରେ ଜଷ୍ଟିସ୍ ଉଜ୍ଜଲ ଭୂୟାଁ ଓ ଜଷ୍ଟିସ୍ ଅତୁଲ ଏସ୍. ଚନ୍ଦୁରକରଙ୍କ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଗିରଫ ଓ ପୁନଃଗିରଫ ସମ୍ପର୍କରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଇନଗତ ନିୟମ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।
ଗିରଫର କାରଣ ଲିଖିତ ଭାବେ ଦେବା ଜରୁରୀ
ସମ୍ବିଧାନର ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୨୨(୧) ଅନୁଯାୟୀ, ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କେଉଁ କାରଣରେ ଗିରଫ କରାଯାଇଛି, ତାହା ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇବା ଆବଶ୍ୟକ। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଗିରଫର କାରଣ ଲିଖିତ ଭାବେ ଏବଂ ଅଭିଯୁକ୍ତ ବୁଝିପାରୁଥିବା ଭାଷାରେ ଦେବା ଦରକାର।
ଏହା କେବଳ ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନୁହେଁ; ଏହା ବ୍ୟକ୍ତିର ମୌଳିକ ଅଧିକାର ସହ ଜଡିତ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସୁରକ୍ଷା ବୋଲି କୋର୍ଟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।
ନିୟମ ଭାଙ୍ଗିଲେ ଗିରଫ ହେବ ବେଆଇନ
ଯଦି ଗିରଫ ସମୟରେ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଗିରଫର କାରଣ ଜଣାଇ ଦିଆଯାଇନଥାଏ, ତେବେ ସେହି ଗିରଫ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଭାବେ ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରିବ। ଏପରି ଗିରଫ ଆଧାରରେ ହୋଇଥିବା ରିମାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ହେବ ବୋଲି କୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି।
ପରେ ଚାର୍ଜସିଟ୍ ଦାଖଲ ହୋଇଗଲା କିମ୍ବା ମାମଲାରେ ଅନ୍ୟ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା ବୋଲି ପ୍ରଥମ ଗିରଫର ଅସାମ୍ବିଧାନିକତା ଆପେଆପେ ଦୂର ହୋଇଯିବ ନାହିଁ।
୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହାଜର
ସମ୍ବିଧାନର ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୨୨(୨) ଅନୁଯାୟୀ, ଗିରଫ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମୟକୁ ବାଦ ଦେଇ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ନିକଟସ୍ଥ ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହାଜର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଏହି ସାମ୍ବିଧାନିକ ସୁରକ୍ଷାର ଉଲ୍ଲଂଘନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଗିରଫ ଓ ହେପାଜତର ବୈଧତା ପ୍ରଶ୍ନବିଦ୍ଧ ହୋଇପାରିବ।
ବେଆଇନ ଗିରଫ ପରେ ପୁଣି ଗିରଫ କରିପାରିବେ ନାହିଁ ମନଇଚ୍ଛାରେ
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ରାୟର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ହେଉଛି—ସାମ୍ବିଧାନିକ ସୁରକ୍ଷା ଉଲ୍ଲଂଘନ ଯୋଗୁଁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ହେପାଜତରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ପରେ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ଗିରଫ କରିବା ପାଇଁ ପୋଲିସ ନିଜେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ପୁନଃଗିରଫ ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ତଦନ୍ତକାରୀ ସଂସ୍ଥା ମନେ କଲେ ପ୍ରଥମେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟଙ୍କ ନିକଟରେ ଆବେଦନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଆବେଦନରେ ପୁନଃଗିରଫ କାହିଁକି ଆବଶ୍ୟକ ଏବଂ ପ୍ରଥମ ଥର ଗିରଫ ସମୟରେ କାହିଁକି ଗିରଫର କାରଣ ଦିଆଯାଇନଥିଲା, ତାହାର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ପ୍ରଥମେ ଲିଖିତ କାରଣ, ପରେ ପୁନଃଗିରଫ ପ୍ରକ୍ରିୟା
ପୁନଃଗିରଫ ପାଇଁ ଆବେଦନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଅଭିଯୁକ୍ତଙ୍କୁ ଗିରଫର କାରଣ ଲିଖିତ ଭାବେ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହା ପରେ ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ମାମଲାର ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତି ବିଚାର କରି ପୁନଃଗିରଫ ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦେଇପାରିବେ।
ଏହି ଆବେଦନରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପୋଲିସ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଉପରିସ୍ଥ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଅନୁମୋଦନ ମଧ୍ୟ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି କୋର୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।
ତଦନ୍ତ ଅନ୍ୟ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ
ଯଦି ପ୍ରଥମ ଗିରଫ ସମୟରେ ସାମ୍ବିଧାନିକ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ପରେ ପୁନଃଗିରଫର ଆବଶ୍ୟକତା ଦେଖାଦିଏ, ତେବେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ତଦନ୍ତ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଦେବାକୁ କୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି।
ଏହା ସହିତ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିବା ଅଧିକାରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବିଭାଗୀୟ ତଦନ୍ତ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ରହିଛି। ତଦନ୍ତରେ ଅଭିଯୋଗ ସତ୍ୟ ପ୍ରମାଣିତ ହେଲେ ବିଭାଗୀୟ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ସହ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସର୍ଭିସ୍ ବୁକ୍ରେ ଏହାର ରେକର୍ଡ କରାଯିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିବ।
ଅପରାଧ ଗୁରୁତର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ବିଧାନର ନିୟମ ବଦଳିବ ନାହିଁ
ମାମଲାରେ ଅଭିଯୋଗ କେତେ ଗୁରୁତର, ତାହା ଆଧାରରେ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୨୨ର ସୁରକ୍ଷାକୁ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ ବୋଲି କୋର୍ଟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।
ସାଧାରଣ ଅପରାଧ ହେଉ କିମ୍ବା ବିଶେଷ ଆଇନ ଅଧୀନରେ ମାମଲା—ଗିରଫ ସମୟରେ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଧିକାର ପାଳନ କରିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ।
ମାମଲାର ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଏହି ମାମଲାରେ ଜସକରନ ଜିତ୍ ସିଂହ ଦେଓଲଙ୍କୁ ୨୦୨୬ ମେ ୧୭ ତାରିଖରେ ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା। ପରଦିନ ତାଙ୍କୁ ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହାଜର କରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଗିରଫର ଲିଖିତ କାରଣ ଦିଆଯାଇନଥିବାରୁ ଗିରଫର ବୈଧତାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଥିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା।
ପରେ ତଦନ୍ତକାରୀ ସଂସ୍ଥା ପୁନଃ ହେପାଜତ ଚାହିଁଥିଲା। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ପୁନଃଗିରଫ ପାଇଁ କେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରାଯିବ, ତାହା ନେଇ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟମ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।
ମୌଳିକ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ଜୋର
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଏହି ରାୟରେ ବ୍ୟକ୍ତିର ଜୀବନ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାଧୀନତା ସହ ଜଡିତ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସୁରକ୍ଷାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ଗିରଫ କରିବାର କ୍ଷମତା ସହିତ ଗିରଫ ସମୟରେ ଆଇନ ଓ ସମ୍ବିଧାନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସୁରକ୍ଷା ପାଳନ କରିବା ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ଓ ତଦନ୍ତକାରୀ ସଂସ୍ଥାର ଦାୟିତ୍ୱ ବୋଲି ଏହି ରାୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି।
ସରଳ କଥାରେ—ଗିରଫ କଲେ କାରଣ ଜଣାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ, ନିୟମ ଭାଙ୍ଗି ବେଆଇନ ଗିରଫ ହେଲେ ତାହାର ପରିଣାମ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଏବଂ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ପୁଣି ଗିରଫ କରିବାକୁ ହେଲେ ନ୍ୟାୟିକ ଅନୁମତି ଆବଶ୍ୟକ।
Thanks for reading: ଗିରଫ ନିୟମରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ କଡ଼ା ରାୟ: କାରଣ ନ ଦେଲେ ଗିରଫ ବେଆଇନ, Sorry, my English is bad:)