ଖଣି ଓଡ଼ିଶାର, ହିସାବ କାହାର?

 

ଖଣିଜ ସମ୍ପଦକୁ ନେଇ ଆଇନ ବଦଳିଲା, ଓଡ଼ିଶାର ଅଧିକାର ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ

ରିପୋର୍ଟ:- ହେମନ୍ତ କୁମାର ନାୟକ

ଭୁବନେଶ୍ୱର, ୧୮/୦୯/୨୦୨୬ (ସିଂହନାଦ):

ଓଡ଼ିଶାର ମାଟି ତଳେ ଲୁହାପଥର, କୋଇଲା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ଖଣିଜ ରହିଛି। ଏହି ଖଣିଜ ଦେଶର ଶିଳ୍ପ ଓ ବିକାଶ କାମରେ ବ୍ୟବହାର ହେଉଛି। ଖଣି ଚାଲୁଛି, ଖଣିଜ ବାହାରୁଛି, ଟଙ୍କା ମଧ୍ୟ ଆସୁଛି। କିନ୍ତୁ ଏବେ ସରଳ ପ୍ରଶ୍ନଟି ହେଉଛି—ଏହି ଟଙ୍କାରେ ଓଡ଼ିଶାର ଅଧିକାର କେତେ?

ଆଇନର କଥା ସରଳ ଭାଷାରେ

ଏହି ମାମଲାକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଆଇନର ବଡ଼ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ମନେ ରଖିବା ଦରକାର ନାହିଁ।

ଧରନ୍ତୁ, ଜଣେ ଚାଷୀଙ୍କ ଜମିରେ ଧାନ ହେଲା। ଧାନ ବିକ୍ରି କରି ଟଙ୍କା ଆସିଲା। ସେହି ଟଙ୍କା କିପରି ବ୍ୟବହାର ହେବ, କାହାର କେତେ ଅଧିକାର ରହିବ—ସେଥିପାଇଁ ନିୟମ ରହିଥାଏ।

ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର କଥାକୁ ମଧ୍ୟ ଏହିଭଳି ସରଳ ଭାବରେ ବୁଝିହେବ।

ଓଡ଼ିଶାର ମାଟିରୁ ଖଣିଜ ବାହାରୁଛି। ଏହାରୁ ରାଜସ୍ୱ ଆସୁଛି। ଏହି ରାଜସ୍ୱ ଉପରେ ରାଜ୍ୟର କେତେ ଅଧିକାର ରହିବ, ତାହା ଆଇନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରେ।

୨୦୨୪ରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ କହିଥିଲେ ଯେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଖଣିଜ ଅଧିକାର ଉପରେ କର ଲଗାଇପାରିବେ।

ଅର୍ଥାତ୍, ଖଣିଜ ସମ୍ପଦରୁ ରାଜ୍ୟ ରାଜସ୍ୱ ପାଇବାର ଅଧିକାର ରଖେ।

କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ କଥା ଅଛି।

ସଂସଦ ଆଇନ କରି ଏହି ଅଧିକାର ଉପରେ କିଛି ନିୟମ ଓ ସୀମା ଲଗାଇପାରେ।

ସେଥିପାଇଁ ୨୦୨୬ର ନୂଆ ସଂଶୋଧନକୁ ନେଇ ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—

ଓଡ଼ିଶାର ଅଧିକାର କେତେ ରହିଲା?

ପୂର୍ବରୁ ଆଦାୟ ହୋଇନଥିବା ଟଙ୍କାର କ’ଣ ହେବ?

ଆଗକୁ ଓଡ଼ିଶା କେତେ ରାଜସ୍ୱ ପାଇବ?

ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ସ୍ପଷ୍ଟ ଉତ୍ତର ହିଁ ଏବେ ଜରୁରୀ।

ଆଉ ଏକ ସହଜ ଉଦାହରଣ

ଧରନ୍ତୁ, ଗୋଟିଏ ପରିବାରର ଜମିରୁ ବର୍ଷକୁ ୧୦୦ ଟଙ୍କାର ଫସଲ ହେଉଛି।

ପରିବାରର ଜଣେ କହିଲେ—“ଏହି ଟଙ୍କାରୁ ମୋର ଅଧିକାର ଅଛି।”

ଆଉ ଜଣେ କହିଲେ—“ହଁ, ଅଧିକାର ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଘରର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ତୁମେ କେତେ ନେଇପାରିବ, ସେଥିରେ ସୀମା ଅଛି।”

ଖଣିଜ ରାଜସ୍ୱର ବିବାଦକୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉଦାହରଣରେ ସରଳ ଭାବେ ବୁଝିହେବ।

ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାର ଅଛି—କିନ୍ତୁ ସେହି ଅଧିକାର କେତେ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ନୂଆ ଆଇନ ତାହାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି କି ନାହିଁ—ସେହି ହେଉଛି ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ।

ତେବେ ବ୍ୟଙ୍ଗର ପ୍ରଶ୍ନ କ’ଣ?

ଖଣିଜ ବାହାରିବ।

ଖଣି ଚାଲିବ।

ଟଙ୍କା ଆସିବ।

ହିସାବ ମଧ୍ୟ ହେବ।

କିନ୍ତୁ—

ଓଡ଼ିଶାର ଅଧିକାରର ହିସାବ କିଏ କରିବ?

ମାଟି ତଳୁ ଖଣିଜ ବାହାରୁଥିବା ବେଳେ ଯଦି ଟନ୍‌ର ହିସାବ ରହିପାରେ, ତେବେ ରାଜସ୍ୱର ହିସାବ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରହିବା ଦରକାର।

ଖଣି ଅଛି, ରାଜସ୍ୱ ଅଛି—ଲୋକଙ୍କ ଭାଗ କେଉଁଠି?

ଖଣି ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଆହୁରି ସରଳ।

ରାସ୍ତା ଭଲ ହେଲା କି?

ପାଣି ମିଳିଲା କି?

ହସ୍ପିଟାଲର ସୁବିଧା ବଢ଼ିଲା କି?

ପିଲାଙ୍କ ପାଠପଢ଼ାର ସୁବିଧା ହେଲା କି?

ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବିକାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଲା କି?

ଖଣିଜର ହିସାବ ଯଦି ରହିଛି, ତେବେ ଖଣି ପ୍ରଭାବିତ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନର ହିସାବ ମଧ୍ୟ ରହିବା ଦରକାର।

ଓଡ଼ିଶାର ଦାବି କ’ଣ?

ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶ୍ନ କାହାର ବିରୋଧରେ ନୁହେଁ। ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ନିଜ ଅଧିକାର ଓ ରାଜସ୍ୱର ସ୍ପଷ୍ଟ ହିସାବ।

୧. ଖଣିଜ ଉପରେ ରାଜ୍ୟର କର ଲଗାଇବାର ଅଧିକାର କେତେ, ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଉ।

୨. ୨୦୨୪ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ରାୟ ପରେ ୨୦୨୬ର ନୂଆ ଆଇନରେ କ’ଣ ବଦଳିଲା, ଲୋକଙ୍କୁ ସରଳ ଭାଷାରେ ଜଣାଯାଉ।

୩. ପୂର୍ବରୁ ଆଦାୟ ହୋଇନଥିବା ଖଣିଜ ସମ୍ପର୍କିତ ଟଙ୍କାର କ’ଣ ହେବ, ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଉ।

୪. ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଓଡ଼ିଶା କେତେ ଖଣିଜ ରାଜସ୍ୱ ପାଇବ, ତାହାର ହିସାବ ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁ।

୫. ଖଣି ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳର ରାସ୍ତା, ପାଣି, ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଜୀବିକା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ଅର୍ଥ ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଉ।

୬. ଖଣିରୁ କେତେ ଟଙ୍କା ଆସିଲା ଏବଂ କେଉଁଠି ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଲା—ଏହାର ସହଜ ହିସାବ ଲୋକଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରହୁ।

ଶେଷ କଥା

ଓଡ଼ିଶାର ମାଟିରୁ ଖଣିଜ ନେବେ—ନିଅନ୍ତୁ।

ଦେଶର ବିକାଶରେ ବ୍ୟବହାର କରିବେ—କରନ୍ତୁ।

କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାର ଅଧିକାରର ହିସାବ ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ରହୁ।

ଆଇନ ଯଦି ସ୍ପଷ୍ଟ, ହିସାବ ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉ।

ଖଣିଜ ଯଦି ଓଡ଼ିଶାର ମାଟିରୁ ବାହାରୁଛି, ତେବେ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜସ୍ୱ ଓ ଲୋକଙ୍କ ଅଧିକାରର ହିସାବ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ ଲୋକ ବୁଝିପାରିବା ଭଳି ଭାବେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ଦରକାର।

କାରଣ ପ୍ରଶ୍ନଟି ବହୁତ ସରଳ—

“ମାଟି ଓଡ଼ିଶାର, ଖଣିଜ ଓଡ଼ିଶାର ମାଟିରୁ; ତେବେ ଓଡ଼ିଶାର ଅଧିକାର କେତେ?”

Thanks for reading: ଖଣି ଓଡ଼ିଶାର, ହିସାବ କାହାର?, Sorry, my English is bad:)