ଲେଖକ: ହେମନ୍ତ କୁମାର ନାୟକ
ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ମାଟି, ପାଣି, ପବନ ଓ ଲୋକଜୀବନ ସହ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବ ହେଉଛି ‘ନୂଆଖାଇ’। ନୂଆ ଧାନ ଅମଳ ପରେ ମାଟି ମା’ ଓ ଇଷ୍ଟଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ନୂଆ ଅନ୍ନ ଅର୍ପଣ କରିବା ପରେ ପରିବାରବର୍ଗ ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଏହି ପରମ୍ପରା କେବଳ ଏକ ପର୍ବ ନୁହେଁ; ଏହା ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର କୃଷିଭିତ୍ତିକ ସମାଜର ଆସ୍ଥା, ଶ୍ରମ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ସାମୂହିକ ଜୀବନର ଏକ ଅନନ୍ୟ ପ୍ରତୀକ।
ନୂଆଖାଇର ମୂଳରେ ରହିଛି କୃଷି ଓ କୃଷକ। ଚାଷୀ ମାସ ମାସ ଧରି କ୍ଷେତରେ ଶ୍ରମ କରି ଯେଉଁ ଧାନ ଉତ୍ପାଦନ କରେ, ସେହି ନୂଆ ଧାନକୁ ନେଇ ଆସେ ଏହି ପର୍ବ। ବର୍ଷା, ମାଟି, ବିହନ ଓ ଚାଷୀଙ୍କ ପରିଶ୍ରମର ଫଳକୁ ଭଗବାନଙ୍କ ନିକଟରେ କୃତଜ୍ଞତାର ସହ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ।
ନୂଆଖାଇ ଦିନ ପରିବାରରେ ଏକ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଉତ୍ସାହ ଦେଖାଯାଏ। ଘରଦ୍ୱାର ସଫା କରାଯାଏ, ନୂଆ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧାଯାଏ ଏବଂ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ନୂଆ ଅନ୍ନରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ପରିବାରର ସଦସ୍ୟମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଇଷ୍ଟଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ପରେ ନୂଆ ଅନ୍ନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
ନୂଆଖାଇର ଆଉ ଏକ ବିଶେଷ ଦିଗ ହେଉଛି ‘ଭେଟଘାଟ’। ନୂଆଖାଇ ପରେ ଆତ୍ମୀୟସ୍ୱଜନ, ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବ ଓ ପରିଚିତମାନେ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ଭେଟି ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାନ୍ତି। ବୟସ୍କମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ ଏବଂ ସାନମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ନିଅନ୍ତି। ଏହା ଫଳରେ ପରିବାର ଓ ସମାଜ ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମୀୟତା ଆହୁରି ମଜବୁତ ହୁଏ।
ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକସଂସ୍କୃତିରେ ନୂଆଖାଇର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପକ। ଏହି ସମୟରେ ଲୋକଗୀତ, ଲୋକନୃତ୍ୟ, ଢୋଲ, ନିଶାନ, ତାଶା ଓ ବିଭିନ୍ନ ସାଂସ୍କୃତିକ ଆୟୋଜନ ମାଧ୍ୟମରେ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକକଳା ଓ ପରମ୍ପରା ପ୍ରକାଶ ପାଏ। ଯୁବପିଢ଼ି ମଧ୍ୟ ଏହି ପର୍ବରେ ନିଜ ମାଟି ଓ ସଂସ୍କୃତି ସହ ଆହୁରି ନିକଟତର ହୁଏ।
ଆଜି ନୂଆଖାଇ କେବଳ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଗାଁଗୁଡ଼ିକରେ ସୀମିତ ନାହିଁ। ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସହର ଏବଂ ବିଦେଶରେ ରହୁଥିବା ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାବାସୀ ମଧ୍ୟ ନୂଆଖାଇ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି। ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗରେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଓ ଅନଲାଇନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଦୂରରେ ଥିବା ପରିବାର ସଦସ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପରସ୍ପରଙ୍କ ସହ ନୂଆଖାଇର ଖୁସି ବାଣ୍ଟୁଛନ୍ତି।
ତେବେ ଆଧୁନିକତାର ପ୍ରଭାବ ମଧ୍ୟରେ ନୂଆଖାଇର ମୂଳ ଆଦର୍ଶକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହା କେବଳ ନୂଆ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାର ପର୍ବ ନୁହେଁ; ଏହା ଚାଷୀଙ୍କ ଶ୍ରମକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା, ପ୍ରକୃତି ପ୍ରତି କୃତଜ୍ଞ ହେବା, ପରିବାରକୁ ଏକାଠି କରିବା ଓ ସମାଜରେ ଭାଇଚାରା ବଢ଼ାଇବାର ପର୍ବ।
ନୂଆଖାଇ ଆମକୁ ଶିଖାଏ—ଅନ୍ନ କେବଳ ଖାଦ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହା ଜୀବନର ଆଧାର। ମାଟି ଓ ଚାଷୀଙ୍କ ଶ୍ରମକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ହେଉଛି ନୂଆଖାଇର ପ୍ରକୃତ ବାର୍ତ୍ତା। ତେଣୁ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ମହାନ ଲୋକପର୍ବ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜର ମୌଳିକ ପରମ୍ପରା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟ ସହ ଅବିରତ ଭାବେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଚାଲୁ—ଏହା ହିଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶା।
Thanks for reading: ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ନୂଆଖାଇ ପର୍ବ, Sorry, my English is bad:)