କଳାହାଣ୍ଡି ତହସିଲ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ—ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଜମିଜମା, ରେକର୍ଡ, ମ୍ୟୁଟେସନ୍, ଜାତି ପ୍ରମାଣପତ୍ର, ବିଭିନ୍ନ ରାଜସ୍ୱ ସେବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାମର ଆଶା ନେଇ ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଅଭିଯୋଗ ଉଠୁଛି—କାର୍ଯ୍ୟାଳୟର ଦ୍ୱାର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କାମର ରାସ୍ତାରେ ଦଲାଲଙ୍କ ଛାୟା ବଡ଼ ହୋଇଯାଇଛି। ସାଧାରଣ ଲୋକ ଯଦି ନିଜ କାମ ନିଜେ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ତେବେ ନିୟମ, ଦସ୍ତାବିଜ ଓ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଦୀର୍ଘ ତାଲିକା; ଆଉ ଦଲାଲଙ୍କ ହାତ ଧରିଲେ ସବୁ କିଛି ‘ସହଜ’ ହୋଇଯାଏ—ଏଭଳି ଚର୍ଚ୍ଚା ହିଁ ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଉଛି।
‘ସେବା’ କି ‘ସେଟିଂ’?
ରାଜସ୍ୱ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ସେବା ପାଇବା ଲୋକଙ୍କ ଅଧିକାର। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଜଣେ ନାଗରିକଙ୍କୁ ନିଜ ଫାଇଲ୍ର ଅବସ୍ଥା ଜାଣିବା ପାଇଁ ବାରମ୍ବାର ଅଫିସ୍ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ପଡ଼େ ଏବଂ ମଝିରେ କୌଣସି ‘ସହାୟକ’ଙ୍କ ଦ୍ୱାର ଖୋଜିବାକୁ ପଡ଼େ, ତେବେ ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବା ସ୍ୱାଭାବିକ।
ବ୍ୟଙ୍ଗ କରି କହିଲେ—ଏଠାରେ ହୁଏତ ଦୁଇଟି ଲାଇନ୍ ଅଛି। ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ—‘ଆବେଦନ ଦିଅନ୍ତୁ, ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତୁ’; ଆଉ ଅନ୍ୟଟି ହୁଏତ ‘ଜାଣିଥିବା’ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ—‘ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଦେଖିଦେବୁ!’
ଦଲାଲ ଯଦି ଏତେ ସକ୍ରିୟ, ଦାୟୀ କିଏ?
କୌଣସି ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ପରିସରରେ ଅନଧିକୃତ ଭାବେ ଦଲାଲି ଚାଲୁଥିବା ନେଇ ଯଦି ଅଭିଯୋଗ ରହେ, ତେବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବା ସ୍ୱାଭାବିକ—ସେମାନେ କାହାର ଭରସାରେ ଏତେ ସକ୍ରିୟ? ନାଗରିକଙ୍କ ଫାଇଲ୍, ଆବେଦନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟୀନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପର୍କରେ ସେମାନେ କିପରି ଏତେ ତଥ୍ୟ ପାଉଛନ୍ତି? ଯଦି ଏଭଳି ଅଭିଯୋଗରେ ସତ୍ୟତା ରହିଛି, ତେବେ ତାହାର ତଦନ୍ତ କରିବା ପ୍ରଶାସନର ଦାୟିତ୍ୱ।
କାରଣ ଦଲାଲଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି କେବଳ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ। ଏହା ସ୍ୱଚ୍ଛତା, ଜବାବଦେହିତା ଓ ସରକାରୀ ସେବାର ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ସହ ଜଡ଼ିତ ପ୍ରଶ୍ନ।
ସାଧାରଣ ଲୋକ କେବେ ପାଇବେ ସହଜ ସେବା?
ଡିଜିଟାଲ୍ ଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ, ଚାଷୀ, ଗରିବ କିମ୍ବା ଅଶିକ୍ଷିତ ନାଗରିକ ନିଜର ଏକ ସାଧାରଣ ରାଜସ୍ୱ କାମ ପାଇଁ ଦଲାଲଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ‘ଲୋକଙ୍କ ସରକାର’ର ସେବା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ନେଇ ଆତ୍ମସମୀକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକ।
କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ସୂଚନାପଟ, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସେବା ସମୟ, ଆବେଦନର ଅନଲାଇନ୍ ଟ୍ରାକିଂ, ଅଭିଯୋଗ ପାଇଁ ସହଜ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଦଲାଲି ବିରୋଧରେ ନିୟମିତ ଯାଞ୍ଚ ହେଲେ ଏଭଳି ଅଭିଯୋଗ ହ୍ରାସ ପାଇପାରେ।
ଶେଷ କଥା
ତହସିଲ ଅଫିସ୍ କାହାର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଦରବାର ନୁହେଁ; ଏହା ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସେବା କେନ୍ଦ୍ର। ତେଣୁ ଦଲାଲି ସମ୍ପର୍କିତ ଅଭିଯୋଗ ସତ୍ୟ କି ନୁହେଁ, ତାହାର ନିରପେକ୍ଷ ଯାଞ୍ଚ ହେବା ଦରକାର। ଅଭିଯୋଗ ସତ୍ୟ ପ୍ରମାଣିତ ହେଲେ ଦୋଷୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଆଣିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ନଚେତ୍ ପ୍ରଶ୍ନ ରହିବ—ତହସିଲ ଅଫିସ୍ ଜନତାଙ୍କ ପାଇଁ, ନା ଜନତାଙ୍କ ନାମରେ ଚାଲୁଥିବା ‘ଦଲାଲି ବ୍ୟବସ୍ଥା’ ପାଇଁ?
Thanks for reading: ଦଲାଲଙ୍କ କବଜାରେ କଳାହାଣ୍ଡି ତହସିଲ ଅଫିସ!, Sorry, my English is bad:)